Het Witte Kruis

De oprichting

Vanaf 1860 nam het aantal medische ontdekkingen en uitvindingen enorm toe, zoals de bacterie, de toepassing van narcose en het belang van asepsis (steriel werken). Opereren kon daarom niet meer thuis. En zo ontstond de behoefte aan ‘moderne’ ziekenhuizen, waar een arts de  leiding had. De ziekenhuisartsen konden ingewikkelde operaties niet alleen uitvoeren. Ze hadden assistenten nodig, waarmee het beroep verpleegkundige was geboren. De verpleegkundige (toen nog ‘verpleegster’ genoemd) moest vooral een vrouw zijn, opgeleid en beschaafd. Zij waren immers ‘het visitekaartje’ van het ziekenhuis.

Witte Kruisverpleegsters

Vanwege diverse besmettelijke ziekten die in de negentiende eeuw velen troffen, richtten artsen in 1875 de Noord Hollandse Vereeniging het Witte Kruis op. Sinds 1878 leidde deze organisatie als eerste ‘beschaafde’ ongetrouwde vrouwen op tot verpleegster. Na een eenjarige opleiding kregen de verpleegsters een diploma met daarop een wit kruisje. De professionalisering van de lekenverpleging was begonnen. De eerste zeven Witte Kruisverpleegsters rondden in 1881 hun opleiding af en ontvingen het Witte Kruis-diploma. Een van hen was Anna Reynvaan (1844-1920). Theorielessen waren geen probleem, maar de praktijk was dat wel. Amsterdamse gasthuizen waren namelijk allesbehalve een beschaafde plek om vrouwen verplegen te leren.

Moderne ziekenhuizen

Naarmate ziekenhuizen moderner werden, groeide de behoefte aan opgeleide verpleegsters en verplegers. Elke stad kreeg zijn eigen ziekenhuis met een operatiekamer, verband- en badkamer. Daarnaast wilde elk ziekenhuis een eigen opleiding voor verpleegsters opzetten. Hoe meer een ziekenhuis kon pronken met zijn ‘zustercorps’, des te meer aanzien en inkomsten. Veel van deze stadsziekenhuizen zijn inmiddels gefuseerd.

Het ontbreken van eenheid tussen de vele opleidingen tot verpleegkundige was in 1893 aanleiding voor de oprichting van de Nederlandsche Bond voor Ziekenverpleging, die opleidingen en examens beter op elkaar wilde afstemmen om zo de kwaliteit van de verpleging te verhogen.