Pandemie

Geboorte van de moderne verpleegkunde

Tijdens de Krimoorlog (1853–1856) legde Florence Nightingale de basis voor de moderne verpleegkunde. Niet kogels, maar dysenterie en tyfus eisten de meeste slachtoffers. Nightingale stelde hygiëne, voeding en frisse lucht centraal. Haar statistieken bewezen dat sterftecijfers drastisch daalden met betere verpleging. Daarmee zette ze niet alleen een medische revolutie in gang, maar ook een maatschappelijke: de erkenning van verpleegkunde als vak.

Tuberculose

In Nederland ontbraken grootschalige oorlogen, maar besmettelijke ziekten waren er genoeg. Cholera en tuberculose maakten talloze slachtoffers. De oprichting van Het Witte Kruis (1874) en de inzet van pioniers als Anna Reynvaan gaven een impuls aan professionele opleidingen. Verpleegkundigen werden zo een wapen in de strijd tegen de ‘volksvijand nummer één’: tbc.

Er was geen medicijn en veel mensen overleden eraan. De (wijk)verpleegkundigen hadden de taak om de tbc-patiënten en hun familie voor te lichten over de ziekte en preventief te handelen. Veel patiënten waren door hun ziekte aan bed gekluisterd of moesten verplicht in bed blijven om anderen niet te besmetten. De verpleegkundigen verzorgden deze patiënten en zorgden vooral dat ze genoeg rust, lucht en licht kregen.

De Spaanse griep

De pandemie van 1918-1920 was een van de dodelijkste uit de geschiedenis. In ziekenhuizen en vooral in de thuiszorg werkten verpleegkundigen onder zware omstandigheden. Ze benadrukten hygiëne en ventilatie, maar behandelden ook tientallen patiënten per dag, vaak met gevaar voor eigen gezondheid. Ook in Nederland werden velen ziek, onder hen Anna Reynvaan zelf, die in 1920 aan de ziekte overleed.

Aids

Aan het begin van de jaren tachtig kwamen de eerste berichten over een nieuwe besmettelijke en dodelijke ziekte over uit de Verenigde Staten: aids. De eerste aidsdiagnose in Nederland werd gesteld in 1982. De epidemie heeft gelukkig nooit Amerikaanse proporties aangenomen, iets waarvoor de Nederlandse overheid wel vreesde. Daarom zette ze vanaf het begin stevig in op voorlichting en preventie om paniek en verdere verspreiding van hiv/aids te voorkomen. Verpleegkundigen speelden hierin een belangrijke rol. In 1987 openden een aidsafdeling in het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam. In dit centrum en daarbuiten zetten verpleegkundigen alles op alles om mensen met aids deskundig te verzorgen.

Corona

Verpleegkundigen en verzorgenden IG vervulden ook een centrale rol tijdens de coronapandemie. Terwijl de hele wereldbevolking werd opgedragen vooral zo veel mogelijk contact met anderen te mijden en vooral binnen te blijven, moesten verpleegkundigen en verzorgenden IG  coronapatiënten verzorgen en verplegen. Het was een ingrijpende periode vol uitdagingen, maar ook van vindingrijkheid.